Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra và lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn (Aedes aegypti). Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt gia tăng vào mùa mưa hoặc thời điểm muỗi phát triển mạnh. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nhanh sang sốt xuất huyết nặng, gây sốc, xuất huyết nghiêm trọng hoặc suy đa cơ quan nếu không được điều trị kịp thời.

Điều đáng lưu ý là nhiều người cho rằng khi người bệnh hạ sốt thì bệnh đã khỏi. Thực tế, theo khuyến cáo của Bộ Y tế, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, đúng vào thời điểm người bệnh bắt đầu giảm sốt. Vì vậy, việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và đến cơ sở y tế đúng thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế biến chứng.

1. Sốt xuất huyết diễn tiến qua những giai đoạn nào?

Sốt xuất huyết thường diễn tiến qua ba giai đoạn chính, mỗi giai đoạn có những biểu hiện và mức độ nguy hiểm khác nhau.

Giai đoạn sốt (Ngày 1–3)

Đây là giai đoạn khởi phát với các triệu chứng như:

• Sốt cao đột ngột từ 39–40°C.
• Đau đầu dữ dội.
• Đau hốc mắt.
• Đau cơ, đau khớp.
• Mệt mỏi.
• Chán ăn.
• Có thể nổi ban nhẹ.

Trong giai đoạn này, nhiều người dễ nhầm lẫn với cúm hoặc các bệnh nhiễm virus khác.

Giai đoạn nguy hiểm (Ngày 3–7)

Đây là thời điểm cần theo dõi sát nhất. Mặc dù người bệnh có thể giảm hoặc hết sốt, nhưng nguy cơ thoát huyết tương, sốc và xuất huyết lại tăng cao.

Giai đoạn hồi phục

Nếu được điều trị và theo dõi tốt, người bệnh sẽ dần hồi phục, ăn uống tốt hơn, lượng nước tiểu tăng và sức khỏe cải thiện rõ rệt.

2. Khi nào người bệnh sốt xuất huyết cần đến cơ sở y tế ngay?

Theo hướng dẫn chuyên môn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:

Đau bụng nhiều hoặc đau tức vùng gan

Người bệnh cảm thấy đau bụng dữ dội, đau liên tục hoặc đau vùng hạ sườn phải.

Nôn nhiều

• Nôn từ 3 lần trở lên trong 1 giờ.
• Hoặc 4 lần trở lên trong 6 giờ.

Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mất nước và là dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn tiến nặng.

Xuất huyết bất thường

Bao gồm:

• Chảy máu chân răng.
• Chảy máu mũi.
• Nôn ra máu.
• Đi ngoài phân đen hoặc có máu.
• Xuất huyết âm đạo bất thường ngoài kỳ kinh.

Mệt nhiều, lừ đừ hoặc kích thích

Người bệnh có biểu hiện:

• Li bì.
• Khó đánh thức.
• Bứt rứt.
• Vật vã.
• Mệt lả dù đã hạ sốt.

Tay chân lạnh

Đầu chi lạnh, da tái, vã mồ hôi hoặc cảm giác lạnh bất thường có thể là dấu hiệu sớm của sốc sốt xuất huyết.

Tiểu ít

Nếu người bệnh không đi tiểu hoặc tiểu rất ít trong khoảng 6 giờ, cần đưa đến bệnh viện để được đánh giá.

3. Người bệnh sốt xuất huyết cần được chăm sóc tại nhà như thế nào?

Đối với những trường hợp được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, người chăm sóc cần thực hiện đúng hướng dẫn nhằm giảm nguy cơ biến chứng.

Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Cho người bệnh nghỉ ngơi đầy đủ.
• Khuyến khích uống nhiều nước, oresol pha đúng hướng dẫn, nước trái cây hoặc nước cháo loãng.
• Theo dõi nhiệt độ cơ thể thường xuyên.
• Quan sát các dấu hiệu cảnh báo mỗi ngày, đặc biệt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7.
• Đưa người bệnh tái khám đúng lịch hẹn.

Việc theo dõi sát trong giai đoạn nguy hiểm giúp phát hiện sớm các biến chứng để xử trí kịp thời.

4. Những thuốc nào không nên sử dụng khi bị sốt xuất huyết?

Việc sử dụng thuốc không đúng có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết và ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

Người bệnh cần lưu ý:

• Chỉ sử dụng Paracetamol để hạ sốt theo đúng liều lượng và hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Không tự ý dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
• Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Không tự truyền dịch tại nhà khi chưa được nhân viên y tế đánh giá.

Nếu sốt kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được khám thay vì tự điều trị.

Trong thực tế, nhiều người vẫn mắc phải những sai lầm có thể khiến bệnh diễn tiến nặng hơn

Một số sai lầm thường gặp gồm:

• Cho rằng hết sốt là đã khỏi bệnh.
• Tự ý truyền dịch tại nhà.
• Dùng thuốc hạ sốt không phù hợp.
• Không tái khám theo lịch.
• Không theo dõi lượng nước tiểu và dấu hiệu xuất huyết.
• Chủ quan khi người bệnh bắt đầu giảm sốt.

Việc nhận thức đúng về diễn tiến của bệnh sẽ giúp người bệnh được điều trị kịp thời và an toàn hơn.

6. Làm thế nào để phòng ngừa sốt xuất huyết?

Hiện nay, phòng chống muỗi truyền bệnh vẫn là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết.

Người dân nên:

• Loại bỏ các vật chứa nước đọng quanh nhà.
• Đậy kín dụng cụ chứa nước.
• Thay nước bình hoa thường xuyên.
• Mặc quần áo dài tay khi cần.
• Ngủ màn kể cả ban ngày.
• Sử dụng các biện pháp phòng muỗi theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
• Chủ động khám khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh

*Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Khi bản thân hoặc người thân có các triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám, chẩn đoán và hướng dẫn điều trị kịp thời.